Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır? Sigortasız Çalışmanın Tespiti

Hizmet tespit davası, işveren tarafından hiç bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışma sürelerinin mahkeme kararıyla resmi kayıtlara geçirilmesini sağlayan bir dava türüdür; bu dava, emeklilik hakları bakımından telafisi güç sonuçları önlemek açısından büyük önem taşır.

Davanın Amacı ve Yasal Dayanağı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86 uyarınca işverence Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirilmeyen veya eksik gün ya da eksik ücret üzerinden bildirilen çalışma süreleri, işçinin açacağı hizmet tespit davasıyla mahkeme kararıyla resmi olarak tespit ettirilebilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hizmet tespit davasına iş mahkemelerinde bakılır; yetkili mahkeme, işverenin işyerinin bulunduğu veya davalı SGK'nın taraf olduğu yer mahkemesidir. Dava, SGK ve işveren aleyhine birlikte açılmalıdır.

Beş Yıllık Hak Düşürücü Süre

5510 sayılı Kanun m.86/9 uyarınca hizmet tespit davası, sigortasız çalışmanın gerçekleştiği yılın bitiminden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir ve süresinde açılmayan dava reddedilir. Ancak işverenin kastıyla bildirilmeyen dönemler bakımından Yargıtay içtihatlarında bazı istisnai değerlendirmeler mevcuttur.

İspat Yükü ve Deliller

Davacı, fiilen çalıştığını her türlü delille ispat edebilir; tanık beyanları, puantaj kayıtları, maaş bordroları, işyeri giriş-çıkış kayıtları, banka hesap hareketleri ve yazışmalar bu davada sıklıkla kullanılan delillerdir. Mahkeme, gerektiğinde işyerinde keşif yaparak veya komşu işyerlerindeki tanıkları dinleyerek çalışma ilişkisini araştırır.

Davanın Sonuçları

Mahkemenin hizmet tespitine karar vermesi hâlinde, tespit edilen süre SGK kayıtlarına işlenir ve bu süre emeklilik yaşı, prim gün sayısı ve emekli maaşı hesabında dikkate alınır. Ayrıca işveren hakkında eksik veya hiç ödenmemiş sigorta primleri için SGK tarafından idari işlem başlatılabilir.

Pratik Öneriler

Sigortasız veya eksik sigortalı çalıştığınızı fark ettiğinizde SGK hizmet dökümünüzü kontrol edin; çalıştığınızı gösterecek her türlü belgeyi (maaş ödemesi, yazışma, tanık bilgisi) toplayarak beş yıllık süreyi kaçırmadan dava sürecini başlatın.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.