Geçerli Fesih Nedir? İşe İade Davası Şartları

Geçerli fesih, işçinin yetersizliğine, davranışlarına veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerine dayanılarak yapılan ve kanunda aranan usul şartlarına uygun gerçekleştirilen fesihtir; haklı fesihten farklı olarak bildirim süresine uyulması gerekir.

Geçerli Fesih Sebepleri

4857 sayılı İş Kanunu m.18 uyarınca otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin sözleşmesi, işçinin yetersizliğinden (performans düşüklüğü gibi), davranışlarından (haklı fesih ölçüsüne ulaşmayan ihmaller gibi) veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerinden (ekonomik güçlük, teknolojik değişim gibi) kaynaklanan geçerli bir sebeple feshedilebilir.

Fesih Bildiriminin Şekil Şartları

İş Kanunu m.19 uyarınca fesih bildirimi yazılı olarak yapılmalı, fesih sebebi açık ve kesin şekilde belirtilmeli ve makul bir süre içinde gerçekleştirilmelidir; bu şartlardan herhangi birinin eksikliği, feshin geçersizliğine yol açabilir.

Savunma Alma Zorunluluğu

Fesih, işçinin davranışına veya verimine dayanıyorsa, işverenin fesihten önce işçiden yazılı savunma alması zorunludur; işçiye hangi olay veya iddia hakkında savunma yapacağı açıkça bildirilmeli ve makul bir süre tanınmalıdır. Savunma alınmadan yapılan fesih, sebebi haklı olsa dahi geçersiz sayılır. İşletmesel sebeplere dayanan fesihlerde ise, sebep işçinin davranışından kaynaklanmadığından savunma alma zorunluluğu bulunmaz.

Ölçülülük ve Son Çare İlkesi

Yargıtay içtihatlarına göre işveren, feshi son çare olarak uygulamalı; işçinin başka bir pozisyonda değerlendirilmesi, eğitim verilmesi veya uyarılması gibi daha hafif tedbirlerin mümkün olup olmadığını değerlendirmelidir. Bu ilkelere uyulmadan yapılan fesih, geçersiz kabul edilebilir.

İşe İade Davası

İş Kanunu m.20 uyarınca geçerli sebebe dayanmadığını düşünen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde önce arabulucuya başvurmak, anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde işe iade davası açmak zorundadır. Mahkeme feshi geçersiz bulursa işçinin işe iadesine karar verir; işveren işçiyi işe başlatmazsa, işçiye en az dört en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödenir.

Pratik Öneriler

Fesih bildirimini aldığınızda tebliğ tarihini kesin olarak belirleyin ve bir aylık arabuluculuk başvuru süresini kaçırmayın; savunmanızın usulüne uygun alınıp alınmadığını ve fesih sebebinin somut olarak ispatlanıp ispatlanamadığını bir avukatla değerlendirin.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.