Açık Rıza Nasıl Alınır? Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Açık rıza, kişisel verilerin işlenmesi için kanunda öngörülen hukuki sebeplerden biri olup, yalnızca diğer hukuki sebeplerin uygulanamadığı hâllerde başvurulan ve şekli değil, gerçek anlamda özgür bir irade beyanı gerektiren bir kavramdır.

Açık Rızanın Tanımı ve Unsurları

6698 sayılı KVKK m.3 uyarınca açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Bu tanımdan üç unsur çıkar: rızanın belirli bir işleme faaliyetine özgülenmiş olması, ilgili kişinin işlemenin kapsamı hakkında önceden bilgilendirilmiş olması ve rızanın herhangi bir baskı altında olmaksızın verilmiş olması.

Battaniye Rıza Yasağı

"Kişisel verilerinizin işlenmesini kabul ediyor musunuz?" gibi genel ve belirsiz ifadeler içeren rıza beyanları, Kurul kararlarında "battaniye rıza" olarak nitelendirilmekte ve geçersiz kabul edilmektedir. Rızanın her bir işleme amacı için ayrı ayrı ve açık biçimde alınması gerekir.

Rızanın Bilgilendirmeye Dayanması

Geçerli bir açık rıza için ilgili kişinin, aydınlatma metni aracılığıyla işlemenin amacı, kapsamı ve sonuçları hakkında önceden bilgilendirilmiş olması şarttır. Aydınlatma yapılmadan alınan bir rıza, bilgilendirmeye dayalı olma şartını taşımadığından geçersizdir.

Rızanın Hizmetin Sunulmasına Şart Koşulamaması

Bir hizmetin sunulması, sözleşmenin ifası için zorunlu olmayan bir veri işleme faaliyetine ilişkin rızanın verilmesi şartına bağlanamaz; aksi hâlde rızanın özgür iradeyle verildiğinden söz edilemez.

Rızanın Geri Alınması

İlgili kişi, verdiği açık rızayı dilediği zaman geri alabilir; rızanın geri alınmasından sonra yapılan veri işleme faaliyetleri hukuka aykırı hâle gelir. Veri sorumlusu, rızanın geri alınmasını en az rızanın verilmesi kadar kolay bir yöntemle mümkün kılmakla yükümlüdür.

Açık Rızanın Gerekmediği Haller

KVKK m.5/2'de sayılan hâllerde (kanunda açıkça öngörülme, sözleşmenin kurulması veya ifası için zorunlu olma, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü, meşru menfaat gibi) açık rıza aranmaksızın veri işlenebilir; bu hâllerde rıza almak yerine doğru hukuki sebebin tespit edilmesi, gereksiz rıza taleplerinin önüne geçer.

Pratik Öneriler

Rıza metinlerinizi her bir işleme amacı için ayrı onay kutucukları şeklinde tasarlayın ve önceden işaretlenmiş kutucuk kullanmaktan kaçının; rızanın geri alınabileceği kanalı ilgili kişiye açıkça bildirin.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.