Boşanmada Velayet Nasıl Belirlenir? Çocuğun Üstün Yararı

Velayet, ergin olmayan bir çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve malvarlığının yönetimi konusunda ebeveyne tanınan hak ve yükümlülükler bütünüdür; boşanma sonrasında bu hakkın hangi ebeveyne verileceği mahkemece belirlenir.

Çocuğun Üstün Yararı İlkesi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.336 vd. uyarınca velayet kararında ebeveynlerin istekleri değil, münhasıran çocuğun üstün yararı esas alınır. Çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki açıdan sağlıklı gelişimini sağlayacak sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların hangi ebeveyn yanında daha iyi sağlanacağı değerlendirilir.

Mahkemenin Dikkate Aldığı Kriterler

Mahkeme, çocuğun yaşı ve gelişim dönemini, kardeşlerden ayrılmamasını, ebeveynlerin barınma ve ekonomik koşullarını, çalışma düzenlerini, çocukla kurdukları duygusal bağı ve varsa çocuğun kendi görüşünü (idrak çağındaysa) değerlendirir. Bu değerlendirme için genellikle psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan bir uzman heyetten sosyal inceleme raporu alınır.

Ortak Velayet Uygulaması

Türk hukukunda kural olarak velayet tek bir ebeveyne verilir; ancak Yargıtay içtihatlarında, tarafların uzlaşması ve çocuğun yararına olması hâlinde anlaşmalı boşanmalarda ortak velayet uygulamasına da yer verilebildiği görülmektedir.

Velayetin Değiştirilmesi Davası

Velayet kararı kesin ve değişmez değildir. Çocuğun yararını etkileyen önemli bir durum değişikliği ortaya çıktığında (velayet sahibi ebeveynin sağlık durumunun bozulması, ihmalkâr davranışları, taşınması gibi) diğer ebeveyn, aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açabilir.

Velayet Sahibi Olmayan Ebeveynin Hakları

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir; mahkeme, kişisel ilişkinin gün, saat ve süresini somut biçimde düzenler. Kişisel ilişkinin engellenmesi, velayet sahibi ebeveyn açısından velayetin değiştirilmesi davasında olumsuz bir unsur olarak değerlendirilebilir.

Pratik Öneriler

Velayet talebinizi desteklemek için çocuğun günlük bakımına dair somut belgeleri (okul, sağlık kayıtları) ve barınma-ekonomik koşullarınızı gösteren delilleri toplayın; sosyal inceleme sürecinde uzmanlarla iş birliği yapmanız kararın sağlıklı verilmesine katkı sağlar.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.